|
|
|
|
بیستون،تخت جمشید،پاسارگاد
|
![]() |
یکی از دوره های تمدن ساز Ú©Ù‡ مایه مباهات هر ایرانی شده است تمدن دوره هخامنشی است . هنری Ú©Ù‡ به مدد بهره گیری از هنر تمدن های زیر سیطره این پادشاهی Ùˆ ثروت ÙØ±Ø§ÙˆØ§Ù† آن ایجاد شد Ùˆ هر آنچه ما از این دوره داریم باقیمانده از بناهای عظیمی است Ú©Ù‡ برای سلطه گری Ùˆ تسلط سیاسی ØÚ©ÙˆÙ…ت ایران بر کشورهای زیر سیطره ساخته شده Ú©Ù‡ در زیر به آنها اشاره شده است.
عالىترين بناى اين عصر در شهر پاسارگاد Ú©Ù‡ پايتخت ايران بود تأسيس شد. بقاياى کاخ کوروش در پاسارگاد نمايانگر معمارى باشکوه Ùˆ تزئينات متأثر از هنر اورارتو Ùˆ آشور Ùˆ بابل است. به اين طريق او کشورش را وارث اين سه تمدن معرÙÙ‰ نمود. او براى ساختن کاخها Ùˆ بناهاى پايتخت خود، صنعتگرانى از مليتهاى مختل٠را بهکار گمارد.Â
داريوش Ùˆ خشايارشا کاخهاى تختجمشيد را باشکوه هرچه تمامتر بهوجود آوردند. در شوش Ùˆ ساير مکانها نيز شيوهٔ معمارى هخامنشى بچشم مىخورد.Â
عقايد پارسيان مشتق از تعاليم زرتشت Ùˆ مبتنى بر خوبى Ùˆ بدى بود. آيين پرستش اهورامزدا (روشنايي) در آتشگاههاى سرگشاده اجرا مىشد؛ به همين دليل از پارسيان باستان معمارى دينى کمتر باقى مانده است؛ ليکن کاخهاى هخامنشى Ú©Ù‡ Ù…ØÙ„ اجراى آيينهاى بزرگ از جمله مراسم جشن نوروز بود، باشکوه تمام باقى ماند.Â
داريوش Ùˆ خشايارشا کاخهاى تختجمشيد را باشکوه هرچه تمامتر بهوجود آوردند. در شوش Ùˆ ساير مکانها نيز شيوهٔ معمارى هخامنشى بچشم مىخورد.Â
عقايد پارسيان مشتق از تعاليم زرتشت Ùˆ مبتنى بر خوبى Ùˆ بدى بود. آيين پرستش اهورامزدا (روشنايي) در آتشگاههاى سرگشاده اجرا مىشد؛ به همين دليل از پارسيان باستان معمارى دينى کمتر باقى مانده است؛ ليکن کاخهاى هخامنشى Ú©Ù‡ Ù…ØÙ„ اجراى آيينهاى بزرگ از جمله مراسم جشن نوروز بود، باشکوه تمام باقى ماند.Â
بيستونÂ
نقش برجستهٔ بيستون شامل پيکرهٔ داريوش بزرگ Ùˆ دوازده تن ديگر است Ú©Ù‡ در ÙŠÚ© ردي٠بر روى ديوارهٔ بلندى ساخته شده است. نقش شاه از همه بزرگتر است Ùˆ در برابر او Ù†ÙÙ‡ اسير با دستهاى بسته Ùˆ گردنهاى در ريسمان ايستادهاند Ú©Ù‡ لباسهاى Ù…ØªÙØ§ÙˆØªÙ‰ دارند Ú©Ù‡ نشانهٔ مليتهاى مختل٠آنها مىباشد؛ گزارش داريوش نيز مؤيد اين مطلب است. اين گزارش به سه زبان ÙØ±Ø³ قديم، عيلامى Ùˆ بابلى نگاشته شده است Ùˆ در بالاى سراسيران علامت اهورامزدا نقش شده؛ در مجموع نقش برجستهٔ بيستون ساده Ùˆ خشک است. نقش داريوش Ø§ØØªÙ…الاً شبيه به خودش بوده Ùˆ قد او نيز در اندازهٔ طبيعى ساخته شده است. عالیترين کتيبهٔ هخامنشى نيز در بيستون قرار دارد Ú©Ù‡ در آن داريوش وقايع اوايل سلطنتش را Ø´Ø±Ø Ù…ÛŒØ¯Ù‡Ø¯.Â
نقش برجستهٔ بيستون شامل پيکرهٔ داريوش بزرگ Ùˆ دوازده تن ديگر است Ú©Ù‡ در ÙŠÚ© ردي٠بر روى ديوارهٔ بلندى ساخته شده است. نقش شاه از همه بزرگتر است Ùˆ در برابر او Ù†ÙÙ‡ اسير با دستهاى بسته Ùˆ گردنهاى در ريسمان ايستادهاند Ú©Ù‡ لباسهاى Ù…ØªÙØ§ÙˆØªÙ‰ دارند Ú©Ù‡ نشانهٔ مليتهاى مختل٠آنها مىباشد؛ گزارش داريوش نيز مؤيد اين مطلب است. اين گزارش به سه زبان ÙØ±Ø³ قديم، عيلامى Ùˆ بابلى نگاشته شده است Ùˆ در بالاى سراسيران علامت اهورامزدا نقش شده؛ در مجموع نقش برجستهٔ بيستون ساده Ùˆ خشک است. نقش داريوش Ø§ØØªÙ…الاً شبيه به خودش بوده Ùˆ قد او نيز در اندازهٔ طبيعى ساخته شده است. عالیترين کتيبهٔ هخامنشى نيز در بيستون قرار دارد Ú©Ù‡ در آن داريوش وقايع اوايل سلطنتش را Ø´Ø±Ø Ù…ÛŒØ¯Ù‡Ø¯.Â
تخت جمشيدÂ
جالبترين نقش برجسته هاى مجموعهٔ تخت جمشيد بر بدنهٔ پلکان دو سرى است Ú©Ù‡ به تالار بارعام مىپيوندد Ùˆ راه رسيدن به آپادانا Ù…ØØ³ÙˆØ¨ مىشود. اين پلکان عريض Ùˆ آراسته، با نقش برجستههايى از سپاهيان با وقار در ØØ§Ù„ گام برداشتن تزئين ÙŠØ§ÙØªÙ‡ است. ØØ§Ù„ت ØªØ´Ø±ÙŠÙØ§ØªÙ‰ Ùˆ تکرار سوزون اين نقوش، نقش برجسته را در خدمت معمارى قرار مىدهد Ú©Ù‡ از خصوصيات پيکرتراشى ايران در اين دوران است.Â
نقش برجسته هاى کاخ تخت جمشيد معمولاً صØÙ†Ù‡ ها را در Ù…ØÙ„ وقوع آن مجسم ساخته اند، مانند ØµÙØ¢Ø±Ø§ÙŠÙ‰ سپاهيان کاخ$ پاسدارى نگهبانان؛ Ø¨Ø§Ø±ÙŠØ§ÙØªÙ† نمايندگان ملتهاى - خراج گزار با هدايا Ùˆ خراجها؛ ØÙ…Ù„ ظرو٠توسط خدمتکاران؛ ورود شاه Ùˆ خروج شاه از اتاقها؛ ØØ¶ÙˆØ± ÙŠØ§ÙØªÙ† درباريان به پيشگاه شاه. Ú¯ÙØªÙ‡ مى شود اين نقش برجسته ها نمايش Ú©ÙˆÚ†Ú©Ù‰ است از جشنهايى Ú©Ù‡ در آغاز سال نو در Ù…ØÙ„ کاخ تخت جمشيد برگزار مىشده است.Â
در نقش برجستهٔ قصر آپادانا، تعدادى گونه هاى ØÙŠÙˆØ§Ù†Ø§Øª Ú©Ù‡ در آنها تلاش در بازنمايى نسبى طبيعت شده، به چشم مىخورد. اين ØÙŠÙˆØ§Ù†Ø§Øª در سنگ ØÚ© شده يا با Ù…ÙØ±Øº ساخته شدهاند Ùˆ نقش Ù…ØØ§Ùظ Ùˆ نگهبان را برعهده داشتهاند.Â
تنوع زبان در امپراطورى هخامنشى موجب تنوع کتيبه ها شده است. اين کتيبهها برخى بر لوØÙ‡ هاى گلى Ùˆ يا بر استوانه ها ØÚ©Ø§Ú©Ù‰ شدهاند. از تصاوير مکرر بر روى استوانه ها تصوير شاه با رداى بلند Ùˆ تاج کنگرهدار است. اين تصويرها (تصوير شاه) مظهر Ùˆ نشانهٔ دولت هخامنشى بوده است.Â
وجود تکه هاى رنگى در بخشى از اين نقش برجسته ها ØÚ©Ø§ÙŠØª از آن دارد Ú©Ù‡ بخشهايى از آنها رنگى بوده اند.
جالبترين نقش برجسته هاى مجموعهٔ تخت جمشيد بر بدنهٔ پلکان دو سرى است Ú©Ù‡ به تالار بارعام مىپيوندد Ùˆ راه رسيدن به آپادانا Ù…ØØ³ÙˆØ¨ مىشود. اين پلکان عريض Ùˆ آراسته، با نقش برجستههايى از سپاهيان با وقار در ØØ§Ù„ گام برداشتن تزئين ÙŠØ§ÙØªÙ‡ است. ØØ§Ù„ت ØªØ´Ø±ÙŠÙØ§ØªÙ‰ Ùˆ تکرار سوزون اين نقوش، نقش برجسته را در خدمت معمارى قرار مىدهد Ú©Ù‡ از خصوصيات پيکرتراشى ايران در اين دوران است.Â
نقش برجسته هاى کاخ تخت جمشيد معمولاً صØÙ†Ù‡ ها را در Ù…ØÙ„ وقوع آن مجسم ساخته اند، مانند ØµÙØ¢Ø±Ø§ÙŠÙ‰ سپاهيان کاخ$ پاسدارى نگهبانان؛ Ø¨Ø§Ø±ÙŠØ§ÙØªÙ† نمايندگان ملتهاى - خراج گزار با هدايا Ùˆ خراجها؛ ØÙ…Ù„ ظرو٠توسط خدمتکاران؛ ورود شاه Ùˆ خروج شاه از اتاقها؛ ØØ¶ÙˆØ± ÙŠØ§ÙØªÙ† درباريان به پيشگاه شاه. Ú¯ÙØªÙ‡ مى شود اين نقش برجسته ها نمايش Ú©ÙˆÚ†Ú©Ù‰ است از جشنهايى Ú©Ù‡ در آغاز سال نو در Ù…ØÙ„ کاخ تخت جمشيد برگزار مىشده است.Â
در نقش برجستهٔ قصر آپادانا، تعدادى گونه هاى ØÙŠÙˆØ§Ù†Ø§Øª Ú©Ù‡ در آنها تلاش در بازنمايى نسبى طبيعت شده، به چشم مىخورد. اين ØÙŠÙˆØ§Ù†Ø§Øª در سنگ ØÚ© شده يا با Ù…ÙØ±Øº ساخته شدهاند Ùˆ نقش Ù…ØØ§Ùظ Ùˆ نگهبان را برعهده داشتهاند.Â
تنوع زبان در امپراطورى هخامنشى موجب تنوع کتيبه ها شده است. اين کتيبهها برخى بر لوØÙ‡ هاى گلى Ùˆ يا بر استوانه ها ØÚ©Ø§Ú©Ù‰ شدهاند. از تصاوير مکرر بر روى استوانه ها تصوير شاه با رداى بلند Ùˆ تاج کنگرهدار است. اين تصويرها (تصوير شاه) مظهر Ùˆ نشانهٔ دولت هخامنشى بوده است.Â
وجود تکه هاى رنگى در بخشى از اين نقش برجسته ها ØÚ©Ø§ÙŠØª از آن دارد Ú©Ù‡ بخشهايى از آنها رنگى بوده اند.
پاسارگاد (پازارگاد)Â
بعد از غلبهٔ کوروش بر پادشاه ماد در سال ÛµÛ°Ûµ Ù‚.Ù… وى اقدام به ساختن بناهاى عظيم نمود. عالىترين نمونه اين دوران در شهر پاسارگاد تأسيس شد.Â
پاسارگاد شامل کاخها، معبد Ùˆ مقبره شاهنشاه است. بخشى Ú©Ù‡ کاخها در آن قرار دارد Ùˆ با ديوارى Ø§ØØ§Ø·Ù‡ شده، شامل ورودى عظيم Ùˆ درگاه بزرگى Ú©Ù‡ توسط گاوهاى بالدار Ùˆ بزرگ Ù…ØØ§Ùظت مىشده است.Â
در شمال غرب اين کاخ عظيم، تالار پذيرايى واقع است Ú©Ù‡ در بخش مرکزى آن دو ردي٠ستون به Ø§Ø±ØªÙØ§Ø¹ Û±Û³ متر موجود مىباشد. سرستونها معمولاً به Ø´Ú©Ù„ سر گاو نر، شير شاخدار Ùˆ سر اسب بوده است.Â
بناى ديگر تالارى است به طول Û²Û´ متر Ùˆ عرض Û²Û² متر؛ Ú©Ù‡ سى ستون در شش ردي٠در آن موجود مىباشد. سرستونها از Ú¯Ú† ساخته شده Ùˆ با رنگهاى قرمز سير، Ùيروزهاي، آبى آسماني، سبز، زرد Ùˆ قهوهاى روشن رنگ شده است. بىگمان اين رنگها متناسب با رنگ پردهها انتخاب شده Ùˆ با رنگ سياه Ùˆ سÙيد ستونها Ùˆ Ú©ÙØŒ هماهنگى خاصى بهوجود مىآورده است.Â
پاسارگاد در زمان داريوش Ùˆ تغيير پايتخت به Ø´Ú©Ù„ ÙŠÚ© مرکز مذهبى باقى ماند Ùˆ به عنوان Ù…ØÙ„ تاجگذارى شاهان مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار Ú¯Ø±ÙØª.Â
بىگمان شاهکارها Ùˆ بدايع معمارى تختجمشيد، متأثر از بناهاى پاسارگاد، خلق شده است.Â
داريوش دستور داد روى تپهٔ مجاور کاخ آپادانا، تالار بارعام ساخته شود. اين تالار به سه ردي٠ستون Û±Û² تايى مزين است Ú©Ù‡ طول هر ÙŠÚ© ØØ¯ÙˆØ¯ Û²Û° متر مىباشد. سرستونها بيشتر بهشکل نيمتنه دو گاو نر ساخته شده Ú©Ù‡ پشت به پشت هم دادهاند. در ساختمان اين شهر از کارگران مصري، بابلي، مادى Ùˆ ... Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ شده است. آپادانا نيز مانند تالار بارعام ØªØØª ØÙ…ايت شيران بالدار، شيردالها، سرشيران شاخدار Ùˆ ... قرار داشته Ú©Ù‡ همه با آجر لعابدار ساخته شدهاند. شوش در آن زمان بزرگترين پايتخت جهان Ùˆ درخور٠عظمت Ùˆ جاه٠سلطنت هخامنشى بوده است.
بعد از غلبهٔ کوروش بر پادشاه ماد در سال ÛµÛ°Ûµ Ù‚.Ù… وى اقدام به ساختن بناهاى عظيم نمود. عالىترين نمونه اين دوران در شهر پاسارگاد تأسيس شد.Â
پاسارگاد شامل کاخها، معبد Ùˆ مقبره شاهنشاه است. بخشى Ú©Ù‡ کاخها در آن قرار دارد Ùˆ با ديوارى Ø§ØØ§Ø·Ù‡ شده، شامل ورودى عظيم Ùˆ درگاه بزرگى Ú©Ù‡ توسط گاوهاى بالدار Ùˆ بزرگ Ù…ØØ§Ùظت مىشده است.Â
در شمال غرب اين کاخ عظيم، تالار پذيرايى واقع است Ú©Ù‡ در بخش مرکزى آن دو ردي٠ستون به Ø§Ø±ØªÙØ§Ø¹ Û±Û³ متر موجود مىباشد. سرستونها معمولاً به Ø´Ú©Ù„ سر گاو نر، شير شاخدار Ùˆ سر اسب بوده است.Â
بناى ديگر تالارى است به طول Û²Û´ متر Ùˆ عرض Û²Û² متر؛ Ú©Ù‡ سى ستون در شش ردي٠در آن موجود مىباشد. سرستونها از Ú¯Ú† ساخته شده Ùˆ با رنگهاى قرمز سير، Ùيروزهاي، آبى آسماني، سبز، زرد Ùˆ قهوهاى روشن رنگ شده است. بىگمان اين رنگها متناسب با رنگ پردهها انتخاب شده Ùˆ با رنگ سياه Ùˆ سÙيد ستونها Ùˆ Ú©ÙØŒ هماهنگى خاصى بهوجود مىآورده است.Â
پاسارگاد در زمان داريوش Ùˆ تغيير پايتخت به Ø´Ú©Ù„ ÙŠÚ© مرکز مذهبى باقى ماند Ùˆ به عنوان Ù…ØÙ„ تاجگذارى شاهان مورد Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ قرار Ú¯Ø±ÙØª.Â
بىگمان شاهکارها Ùˆ بدايع معمارى تختجمشيد، متأثر از بناهاى پاسارگاد، خلق شده است.Â
داريوش دستور داد روى تپهٔ مجاور کاخ آپادانا، تالار بارعام ساخته شود. اين تالار به سه ردي٠ستون Û±Û² تايى مزين است Ú©Ù‡ طول هر ÙŠÚ© ØØ¯ÙˆØ¯ Û²Û° متر مىباشد. سرستونها بيشتر بهشکل نيمتنه دو گاو نر ساخته شده Ú©Ù‡ پشت به پشت هم دادهاند. در ساختمان اين شهر از کارگران مصري، بابلي، مادى Ùˆ ... Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ شده است. آپادانا نيز مانند تالار بارعام ØªØØª ØÙ…ايت شيران بالدار، شيردالها، سرشيران شاخدار Ùˆ ... قرار داشته Ú©Ù‡ همه با آجر لعابدار ساخته شدهاند. شوش در آن زمان بزرگترين پايتخت جهان Ùˆ درخور٠عظمت Ùˆ جاه٠سلطنت هخامنشى بوده است.
غار آبی سهولان
بزرگترین و وسیعترین غار آبی ایران پس از غار "علیصدر"
بزرگترین و وسیعترین غار آبی ایران پس از غار "علیصدر"
کوه نمکی خورموج ، رودخانه نمکی خورموج
گنبد نمکی دشتی بوشهر
گنبد نمکی دشتی بوشهر























